Η ζωή εν τάφω

Σημείωμα πάνω σε μια ανασκαφή

 Αναρωτιέμαι τι ακριβώς αναμένει να αναδυθεί η (εθελόδουλα ενταφιασμένη) ελληνική κοινωνία από τον τύμβο της Αμφίπολης. Ίσως προσδοκά μια ακόμα εθνική δικαίωση ικανή να επιβεβαιώσει τη φαντασιωσική της ταύτιση με το μεγάλο, το ωραίο και αληθινό εντείνοντας, βέβαια, παράλληλα την καθολική της ψύχωση αφού κάθε ενότητα έχει από καιρού απολεστεί. Δεν αναφερόμαστε φυσικά σε αυτό που υποθετικά μας ενώνει με τους ένδοξους προγόνους, την ενότητα δηλαδή του ιστορικού βάθους, αλλά στην οριζόντια ενότητα που κάποτε συγκροτούσε την κοινότητα. Γιατί η υπόσταση της τελευταίας παραμένει προϋπόθεση για οποιαδήποτε ουσιαστική αναζήτηση της πατρίδας· ενός τόπου που η ανασκαφή του δεν απαιτεί την αφαίρεση των γεωλογικών επιστρώσεων αλλά τις λεπτές ψυχολογικές και κοινωνικές ανασυγκροτήσεις του συλλογικού εαυτού. Χωρίς αυτή την προϋπόθεση το αληθινό καταντά απλά μια στιγμή του ψεύτικου, το μεγάλο τερατόμορφη προβολή της K.Δ.O.A (κτηνώδους δύναμης ογκώδους άγνοιας), το ωραίο τυπική μίμηση των εμποροδιαφημιστικών κλισέ.

Η κοινωνία παραμένει ενταφιασμένη όσο η ζωή εμμένει στη φωτοτυπία·μίμηση μιμήσεως. Η απώλεια οποιουδήποτε συλλογικού σκοπού είναι σύμπτωμα έλλειψης του νοήματος της ελευθερίας. Αυτό, βέβαια, που στην πραγματικότητα λείπει είναι το αίσθημα έλλειψης, η εκζήτηση της ελευθερίας και της πατρίδας ως τόπου που η τελευταία κατοικεί. Η συλλογική λήθη κατάντησε, έτσι, το μοτίβο του διάχυτου καθημερινού μηδενισμού: μας ενδιαφέρει μόνο ό,τι μπορεί να πουληθεί, να μετατραπεί σε τουριστικό σκεύος, να δοξαστεί ως κενό αντικείμενο·δοχείο ζωής χωρίς ζωή. Η άλυτη αντίφαση του ιδεαλισμού που κάποτε όριζε πως αφού υπάρχει κάτι για το οποίο αξίζει να πεθάνεις, αξίζει να ζεις για αυτό, κατέληξε, όπως μας είπε κάποτε ο Γεράσιμος Λυκιαρδόπουλος, στον ιστορικό συμβιβασμό: να ζει κανείς μια ζωή που δεν αξίζει.

Ελευθερία σημαίνει αυτή που θα έλθει, αυτή που αναμένεται. Τι είναι τελικά η πατρίδα μας αν όχι μια παιδική ανάμνησή της; Ο σύγχρονος μεταμοντέρνος εθνικισμός, διαφημιστική καρικατούρα του ρομαντικού ρεύματος που κάποτε συγκροτούσε πλαστές  ταυτότητες στη βάση της Ιδεολογίας, δεν διαθέτει πια ούτε μία από τις θεμελιακές προϋποθέσεις του μακρινού του προγόνου. Τα κοινά στα οποία αναφερόταν κάποτε (γλώσσα, εντοπιότητα, παράδοση) έχουν χαθεί, αφήνοντάς τον μια ημιθανή μαριονέτα με κομμένα τα νήματα.

Αν θέλουμε να βρούμε τη θαμμένη πατρίδα, αυτή θα πρέπει να αναζητηθεί σε εντελώς διαφορετική κατεύθυνση· κάτω από το έδαφος που προϋποθέτει κάθε ενότητα. Θα πρέπει να ξεθάψουμε λοιπόν τη θαμμένη κοινωνία, αν θέλουμε να μιλήσουμε ξανά για ελευθερία και η λέξη αυτή να σημαίνει κάτι.

Για αυτό και σήμερα –περισσότερο από ποτέ, ίσως – εμείς, εξ αρχής αρνητές κάθε ιδεολογίας, κάθε τοπικού και διεθνούς εθνικισμού, απάτριδες νομάδες σε αναζήτηση εδάφους μοιάζουμε με τον λαό του Ισραήλ στην έρημο Σινά. Με μόνη αλλά ουσιώδη διαφορά πως την πατρίδα δεν την υποσχέθηκε ο θεός, δεν θα μας χαριστεί από κανέναν. Αυτή την πατρίδα θα πρέπει να την ξεθάψουμε εκκινώντας σε ένα ταξίδι χωρίς βεβαιότητα σωτηρίας.

Σκάψε βαθιά, έλεγε ο Νίτσε, μην ακούς αυτούς που λένε πως κάτω είναι άβυσσος, βαθιά κατοικεί η αλήθεια.

ΣΩΤΗΡΗΣ ΛΥΚΟΥΡΓΙΩΤΗΣ

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s